Kategorie
Artykuły

Władysław Skoczylas – twórca polskiej szkoły drzeworytu

Władysław Skoczylas był malarzem, grafikiem, rzeźbiarzem i pedagogiem. Jego zainteresowanie szczególnie nakierowywało się na drzeworyt. Fascynował się tą sztuką. Był pod wrażeniem ludowych drzeworytów, takich jak tych pochodzących z Płazowa (TUTAJ jego praca na ten temat z 1933 roku). Starał się je badać i opisywać. Skoczylas dzięki pracy twórczej, badawczej i pedagogicznej, związanej z drzeworytem, dorobił się miana „twórcy polskiej szkoły drzeworytu”. Jego dzieła rozsiane są po muzeach na całym świecie.

Autoportret Władysława Skoczylasa 1913 rok – polona.pl

Drzeworyt autorstwa Władysława Skoczylasa – Zniszczenie, 1915 rok – polona.pl

Kategorie
Materiały źródłowe

Ksawery Piwocki o drzeworytach

W publikacji Arkady 1937, R. 3 nr 8, znajdziemy artykuł Ksawerego Piwockiego: „Nieznana Kolekcja Ludowych drzeworytów”, gdzie stara się pokazać wartość ludowych drzeworytów. Na podstawie analizy znanych ówcześnie drzeworytów, wysuwa ciekawe wnioski, nakazujące spojrzeć całkowicie inaczej na sztukę ludową.

Pisze miedzy innymi:

„Dzieła te można w pewnym sensie porównać ze znanymi „kopiami” Van Goga z obrazów Delacroix. Temat i nawet kompozycja zaczerpnięte są z obcych wzorów, ale forma ich, wyraz artystyczny, a więc styl są niezaprzeczalną własnością ludowych drzeworytników. Z tym ciekawym zagadnieniem – w jaki sposób dzieje się to, że artysta ludowy „kopiując” stwarza dzieło zupełnie od danego wzoru niezależne – rozprawiają się niektórzy krytycy bardzo krótko i łatwo: mówią o zbarbaryzowaniu tych wzorów przez nieumiejętnych naśladowców. Termin ten wydaje się mi jednak nieodpowiedni, ponieważ najczęściej wzór drzeworytu ludowego posiada pod względem artystycznym niższą wartość niż jego ludowa „kopia”. Wzory te, to niemal zawsze małowartościowe odpadki wielkiej sztuki oficjalnej bez żądnego wyrazu artystycznego – tymczasem drzeworyty ludowe, niemal wszystkie, posiadają wyraźną własną wartość, własny odrębny styl.”

Kategorie
Materiały źródłowe

Katalog z wystawy drzeworytów z 1921 roku

„Zwięzły katalog wystawy dawnych drzeworytów ludowych zebranych i wydanych przez Zygmunta Łazarskiego”, autorstwa Jerzego Kieszkowskiego, dla tych, którzy chcą zgłębiać historię tej dziedziny sztuki ludowej, jest bardzo ciekawym źródłem informacji. Opisane są tam też drzeworyty płazowskie. Już sam wstęp pokazuje, że warto poczytać tę publikację.

„Drzeworyty ludowe, to „Kopciuszek” sztuki ludowej. Są one dotychczas mało znane, niedostatecznie zbadane i wskutek tego niedoceniane.”

Przed I wojną światową, zainteresowanie tematem drzeworytu ludowego podsycał Stanisław Witkiewicz. Potem po wojnie, temat podejmowali już badacze kultury i sztuki. Większą uwagę zwrócili też na nie kolekcjonerzy, bowiem wcześniej odbitki zbierało wąskie grono ludzi, którzy uważali, że są one unikalnym skarbem kultury polskiej. Dlatego też warto tworzyć wystawy unikalnych odbitek drzeworytu. Katalog z tej wystawy, z 1921 roku, do poczytania TUTAJ

Kategorie
Materiały źródłowe

Teka Drzeworytów Ludowych Dawnych Łazarskiego z 1921 roku

Na stronie internetowej Muzeum Narodowego w Warszawie, znajdziemy zdigitalizowaną „Tekę Drzeworytów Ludowych Dawnych”, zebranych i wydanych przez Zygmunta Łazarskiego w 1921 roku. Zamieszczone są tam najciekawsze znane wtedy drzeworyty. Są oczywiście wśród nich drzeworyty płazowskie. Znajdziemy tam także wiele anonimowych drzeworytów ze Żmudzi na Litwie, z drugiej połowy XVIII wieku i połowy XIX wieku. Część arkuszy nie dotrwała do dziś, stąd zostały zrekonstruowane. Oryginalne klocki litewskie spłonęły podczas wojny. Teka po wydaniu, stała się inspiracją dla wielu badaczy drzeworytu, między innymi Władysława Skoczylasa.

Zrekonstruowana karta tytułowa Teki Drzeworytów Ludowych Dawnych Święty Mikołaj biskup – miejsce pochodzenia Płazów Święty Michał Archanioł – miejsce znalezienia – Litwa Święty Jan Nepomucen – miejsce znalezienia – Litwa

Źródło informacji: Muzeum Etnograficzne w Krakowie

Kategorie
Materiały źródłowe

Polskie drzeworyty ludowe – publikacja z 1930 roku

Niezwykle ważna publikacja z 1930 roku dla tych, co chcą zrozumieć niezwykłość sztuki ludowej i drzeworytu ludowego: „Grafika: organ Związku Polskich Artystów Grafików i Zrzeszenia Kierowników Zakładów Graficznych R. 1 z. 1”. Z artykułem Władysława Skoczylasa „Polskie drzeworyty ludowe”możemy zapoznać się  TUTAJ

Władysław Skoczylas rozwija temat w swojej publikacji Drzeworyt Ludowy w Polsce, gdzie znajdziemy też facsimila drzeworytów. Aby przejść do publikacji kliknij TUTAJ

Kategorie
Materiały źródłowe

Miesięcznik „Sztuki Piękne” i drzeworyt

Praktycznie cały numer miesięcznika „Sztuki Piękne” z 1929 roku poświęcony został drzeworytowi. Wśród wielu opisywanych obiektów, są także te z Płazowa. Aby zapoznać się z publikacją klikamy TUTAJSztuki Piękne, R. 5 (1929), nr 1

Kategorie
Materiały źródłowe

Drzeworytnictwo u nas – artykuł z 1903 roku Maryana Sokołowskiego

Kluczowy artykuł związany z badaniem drzeworytu płazowskiego, ukazał się w publikacji: „Sprawozdania Komisyi do Badania Historyi Sztuki w Polsce Tom 7 zeszyt 3” (1903 rok). Są tu opisy wszystkich odbitek drzeworytu, nadesłanych przez Stanisława Witkiewicza. Kliknij TUTAJ, aby wejść na stronę z tą publikacją. Najszybciej znajdziemy ten artykuł, wchodząc na 55 stronę.

Kategorie
Materiały źródłowe

Drzeworyt z Płazowa w miesięczniku „Wisła” z 1900 roku

Miesięcznik „Wisła”, poświęcony krajoznawstwu i ludoznawstwu z lipca 1900 roku, na swoich łamach publikuje niezwykle ciekawy artykuł, na temat drzeworytu płazowskiego. To podstawowa informacja źródłowa dotycząca znaleziska z Płazowa.

Link do  publikacji: Wisła. Miesięcznik Geograficzno-Etnograficzny. 1900 T.14 zeszyt 4 str 437-438.

Oraz do kolejnego 5 zeszytu, gdzie zaprezentowanych są 2 ryciny na początku publikacji, kliknij  TUTAJ

Kategorie
Artykuły

Jedyny znany kolorowy drzeworyt płazowski i obrazek z nepomukiem na klocku

Muzeum Mazowieckie w Płocku, posiada w swoich zbiorach ciekawy eksponat, jest to kolorowana odbitka jednego z drzeworytów płazowskich. Wszystkie inne są czarno białe. Drzeworyt był kolorowany farbami transparentnymi: niebieską, błękitną, różową, ugrową, żółtą i cielistą. Zobaczyć tę odbitkę można na stronie z drzeworytami TUTAJ.

Pani Beata Skoczeń Marchewka, opisała na stronie drzeworyty.eu ciekawy przykład, związany z jednym z drzeworytów płazowskich. Na Ukrainie udało się odnaleźć taką samą odbitkę z drzeworytem w lustrzanym odbiciu, jak ta pochodząca z Płazowa, poczytajcie o tym znalezisku TUTAJ.

Jednym z najciekawszych odkryć, jakie w 2011 roku podczas konserwacji jednego z klocków płazowskich udało się dokonać, to obrazek na tyle drzeworytu. Namalowany został farbami olejnymi i przedstawia św. Jana Nepomucena. Zobaczcie go na stronie TUTAJ.

Kategorie
Artykuły

Gdzie można znaleźć oryginalne odbitki z drzeworytu płazowskiego?

Praktycznie wszystkie dostępne dziś oryginalne odbitki, wykonane zostały w okresie, gdy klocki znalazły się w kolekcji Marii Dembowskiej. Dzięki temu, znajdziemy je w wielu ważnych dla polskiej kultury instytucjach.

Oryginalne klocki i także najwięcej oryginalnych odbitek posiada w swojej kolekcji Muzeum Etnograficzne w Krakowie. Pozostałe znane znajdują się w takich instytucjach jak:

Muzeum Narodowe w Warszawie
Muzeum Narodowe w Krakowie
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem
Muzeum Częstochowskie
Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie
Muzeum Mazowieckie w Płocku
Muzeum Diecezjalne w Tarnowie
Muzeum im. prof. Stanisława Fischera w Bochni
Muzeum Sztuki Ludowej w Otrębusach
Muzeum Narodowe w Poznaniu. Oddział Muzeum Etnograficzne
Biblioteka Narodowa
Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu
Polska Akademia Nauk. Biblioteka Gdańska
Muzeum Książąt Lubomirskich w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu
Pracownia Zbiorów Muzealnych Instytutu Historii Sztuki KUL
Fundacja XX. Czartoryskich w Krakowie

źródło: baza drzeworytów na stronie – drzeworyty.eu